Côn là tên gọi của một loại binh khí được sử dụng trong các phái võ thuật cổ truyền Châu Á. Nó được phân ra làm nhiều loại khác nhau như côn một khúc, côn nhị khúc, côn tam khúc, trường côn, đoản côn…
 |
| Côn nhị khúc |
Theo cách gọi của người Trung Quốc thì côn thường không ám chỉ các đoạn côn ngắn gắn với nhau bởi đoạn xích hoặc dây mềm nối ở giữa mà nhấn mạnh hơn vào loại trường côn. Nhật Bản cũng dùng nghĩa đó để chỉ côn. Còn ở Việt Nam, côn là một dạng gậy có độ cứng (đặc biệt có riêng võ phái Bình Định Gia dùng từ Roi để chỉ binh khí là các đoản côn dạng như côn nhị khúc, tam khúc...
Nói về chất liệu để làm côn, ở Việt Nam, trường côn (tức gậy dài) thường được làm bằng tre, tầm vông, còn dạng côn nhị khúc, tam khúc, đoản côn người ta thịnh hành dùng gỗ nghiến, căm xe, trắc, lim… để chế tạo hơn. Ở các nước phía Đông Bắc Á thì gỗ sồi thường được chọn để làm nên những cây côn. Hiện nay, ngoài gỗ ra thì còn có các chất liệu kim loại như sắt, đồng, nhôm, inox, hoặc nhựa, silicon… cũng được sáng tạo để làm côn.
Cách gọi của từng phái võ về các loại côn có thể khác nhau, tuy nhiên theo thực tiễn chiến đấu thì côn được phan thành hai loại, đó là: Côn một khúc và côn nhiều khúc.
Côn một khúc
Côn một khúc là cách gọi những cây côn liền một đoạn.
- Trường côn: Tên gọi khác của cây gậy dài, dài qua đầu người, có loại tới tận 2,5m
- Tề mi côn: Loại này có độ dài tới ngang chân mày người tập. Ở Việt Nam rất thịnh hành loại côn này.
- Trung côn: Là loại côn cao tới ngang nách người tập.
- Đoản côn: Tức gậy ngắn,có độ dài khoảng 30-40cm. Nó giống như (chính là) hình dáng của cái dùi cui ngày nay. Trong võ thuật người ta có thể sử dụng 2 đoản côn cũng một lúc, tuy nhiên nó không phải là côn nhị khúc vì không được nối với nhau mà cầm tách rời.
- Quải ( tiếng Nhật là tonfa): Nó có nguồn gốc từ môn Karate của Nhật bản, có dạng hình chữ L.
 |
| Côn nhị khúc |
Côn nhiều khúc
Côn nhiều khúc là sự kết hợp giữa đoản con và dây mềm.
- Tử mẫu côn: Đây là tên gọi của một trung côn có độ dài 50-60cm được nối với một đoản côn khoảng 30cm bởi một sợi dây dù hoặc xích. Ở Việt Nam, loại côn này khá thịnh hành và được biết đến với tên gọi Thiết lĩnh.
- Côn nhị khúc (tiếng Nhật đọc là nunchaku): Cách gọi khác của nó là lưỡng tiết côn, song tiết côn. Côn nhị khúc có nguồn gốc từ Nhật Bản, dùng trong phái võ Karate và hiện được hầu hết các võ phái trên thế giới biết đến và sử dụng.
- Côn tam khúc: Tên gọi khác là tam tiết côn. Cấu tạo của loại côn này là dùng dây mềm, mắt xích, nối ba đoản côn dài bằng nhau với nhau.
- Song hổ vĩ côn: Cũng giống như côn tam khúc là gồm 3 đoản côn nối vào nhau nhưng chúng có kích thước nối theo thứ tự từ dài đến ngắn. Tại Việt Nam, lão võ sư Trần Công của võ phái Sơn Đông Không Động đã sáng tạo nên những thế võ bí truyền độc- lạ từ binh khí song hổ vĩ côn, tuy nhiên đến nay nó đã bị thất truyền.
Nói về kích thước của côn thì đa dạng và không hẳn có một khuôn nhất định. Có những loại côn hai đầu tròn và bằng nhau, nhưng cũng có những loại một đầu to, một đầu nhỏ, hoặc nhỏ hai đầu, phình một chút ở giữa, như côn nhị khúc chẳng hạn.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét